روش های صحیح مطالعه و ثمر بخش

(چگونه به بهترين شكل مطالعه كنيم)؟

چكيده:

 براي يادگيري بهتر و مطالعه ي ثمر بخش تر، راهبردهاي يادگيري وروش هاي مطالعه وترفند هايي براي به خاطر سپاري واستفاده ي بهينه از مطالب يادگرفتني ضروري مي باشند.پژوهش هاي زيادي در باره ي اثربخشي آموزش راهبردهاي يادگيري بر روي متغير هاي مختلف از قبيل پيشرفت تحصيلي و انگيزش انجام شده كه همگي حاكي از آنند كه آموختن روشهاي مطالعه ويادگيري ودر واقع چگونه ياد گرفتن مي تواند نتايج مثبتي در يادگيرنده داشته باشد. در اين مقاله در ابتدا تقسيم بندي راهبرد هاي يادگيري وانواع آن مطرح مي شود. همچنين فعاليت هايي كه پيش از مطالعه ،هنگام مطالعه وپس از مطالعه لازم است ذكر مي شود كه با رعايت اين نكات مي توان به  مطالعه ي موثر تر ودر نتيجه به  يادگيري بهتر رسيد.

كلمات كليدي: راهبردهاي يادگيري ، روش هاي مطالعه، مطالعه ي موثر

مقدمه:

رسيدن به هر هدفي نيازمند شناخت وكاربرد  راهبردها وروش هاي صحيح رسيدن به آن هدف مي باشد.يادگيري هم به عنوان يك هدف از اين قاعده مستثني نيست.ما براي يادگيري اثربخش به روش هايي نيازمنديم كه بتوانيم به بهترين نحو مطالب مختلف را بياموزيم .هميشه در يادگيري آموزشگاهي اين مسئله مطرح بوده كه دانش آموزان بتوانند مطالب ارائه شده در كلاس درس را به بهترين شكل ياد بگيرند و با علاقه وانگيزه مسير يادگيري خودرا بپيمايند واين امر مستم آگاهي دانش آموزان ودانشجويان  از فرآينديادگيري ، آموختن راهبرد هاي يادگيري، وروش هاي صحيح مطالعه مي باشد، كه به مطالعه موثر دروس ودر نتيجه يادگيري بهتر وماندگارتر مي انجامد.

از سوي ديگر يادگيري فقط محدود به محيط هاي آموزشي نمي شودو ما سهمي از دانسته هاي خود را از طريق مطالعه موضوعات مختلف بنا بر نياز خود بدست مي آوريم. بنا براين آگاهي از روشهاي مطالعه در هر زماني، چه در زمان تحصيل وچه در زمان فراغت از تحصيل ضروري مي باشد.در اين مقاله به تعريف راهبرد هاي يادگيري، برخي پژوهش هاي انجام شده در اين باره، روشهاي مطالعه پرداخته مي شود.

تعريف راهبردهاي يادگيري:

منظور از راهبرد[1] يك برنامه يا نقشه ي كلي است كه از مجموعه ي عمليات تشكيل مي يابد، وبراي رسيدن به يك هدف معين طراحي واجرا مي شود. عموما"راهبردهاي يادگيري و مطالعه را با دواصطلاح راهبردهاي شناختي [2]وراهبردهاي فراشناختي[3] معرفي ميكنند. شناخت رامي توان به عنوان فرآيند ها ياجريان هايي كه به كمك آنها يادگيري، يادآوري، و تفكر صورت مي پذيرد تعريف كرد(سيف،284:1388) . فراشناخت به شناخت شناخت يا دانستن درباره ي دانستن گفته مي شود.دانش فراشناختي شامل: دانش مربوط به خود يادگيرنده، مانند آگاهي از رجحان ها، علاقه ها، و. ، دانش مربوط به تكليف يا موضوع يادگيري، ودانش مربوط به راهبردهاي يادگيري وچگونگي استفاده ي درست از آنها(همان: 285).راهبردهاي شناختي شامل روش تكراريامرور[4]، بسط ياگسترش معنايي،[5] كه شامل استفاده از واسطه ها[6]، تصويرسازي ذهني[7] ، روش مكان ها[8] ،كلمه ي كليد[9] و سرواژه[10] است. همچنين روش  يادداشت برداري[11] ، خلاصه كردن[12]، قياس گري[13] وسازماندهي[14] از راهبرد هاي شناختي اند. بهترين وكامل ترين راهبرد يادگيري ومطالعه سازماندهي است. در استفاده از اين راهبرد، براي معني دارساختن يادگيري به مطالبي كه قصد يادگيري آنها را داريم نوعي چهار چوب يا ساختار سازماني تحميل مي كنيم. اين چهار چوب سازماني مي تواند ويژه ي اطلاعات جديد باشديا اينكه مطالب جديد را به دانش موجود ربط دهد. راهبردهاي فراشناختي شامل برنامه ريزي، نظارت وارزشيابي، ونظم دهي مي باشد(همان:286 الي 298).

تعاریف

مطالعه:

مطالعه بررسی عمیق و همه جانبه یک مقوله است .به عبارت دیگر روندی است که از به کار گیری ذهن و به منظور دریافت اطلاعات ،توجه دقیق و تجربه و تحقیق درباره هر موضوع ،رویداد و پدیده صورت می گیرد و شامل خوب دیدن ،خوب شنیدن ،لمس کردن،چشیدن ،پرسش کردن و به دنبال پاسخ ها داده می شود».(فرهنگ وبستر، ص08، قزل ایاق،1383).

خواندن:

خواندن زیر مجموعه مطالعه می باشد.عملی که در آن دیدن ،شناسایی کردن علائم نوشتاری ،تبدیل علائم نوشتاری به صوتی،درک مجموعه علائم و آواها و در نتیجه درک معنا از آن حاصل می شود؛ اما این درک بی هدف صورت نمی گیرد و خوانندگان به قصد آموختن ،زمانی برای آگاه شدن و گاهی هم به قصد لذت بردن و پر کردن اوقات فراغت به آن روی می آورند ،که هر سه می تواند با یکدیگر همراه شوند.(قزل ایاق،1383،ص21).

مطالعه

در فرهنگ لغات، مطالعه به معنای نگریستن به هر چیز برای واقف شدن به آن، تأمل، تفكر و اندیشه آمده است. امروزه بخشی از وقت افراد صرف مطالعه می شود، ولی اغلب به علت آشنا نبودن با شیوه های صحیح مطالعه، زمان زیادی تلف شده و از اشتیاق افراد به مطالعه كاسته می شود، ضمن اینكه هر نوع خواندن، مطالعه تلقی نمی شود، برای  مثال : فروشنده ای كه صورت حساب فروش روزانه اش را مرور می كند یا دانش آموزی كه كتابهای درسی مدرسه را می خواند، در واقع نوعی انجام وظیفه و رسیدگی به امور روزمره بوده و مطالعه محسوب نمی شود. مطالعه هنگامی است كه فرد تنها بخاطر علاقه و احساس نیاز و در راستای هدفی مشخص كتابی بدست گیرد و آن را با اشتیاق بخواند. (ذاکری نژاد،1387).

برای مطالعه و سپردن مطالب به ذهن از نظر فیزیكی و فرم انجام آن شرایطی لازم است كه به شرح آن می‫پردازیم:

زمان و مكان مطالعه

در درجه اول مطالعه را باید كاری روزمره و مداوم تلقی كرد. بدون شك بهترین وقت برای مطالعه زمانی است كه فرد به اندازه كافی استراحت كرده و اعضاء و جوارح، آمادگی كامل برای پذیرش مطالب را داشته باشند. بهترین زمان صبح اول وقت و قبل از طلوع فجر می باشد. معمولاً پس از یك ساعت مطالعه، كارایی انسان كاهش می یابد لذا در زمانهای معین، به مدت كوتاهی استراحت لازم است. مكانهای عمومی و مخصوص مثل كتابخانه ها كه همه افراد در حال مطالعه هستند، یكی از مكانهای مناسب برای این كار می باشد. اتاق مخصوص مطالعه،اتاق شخصی در منزل،یا مكانی آرام و به دور از مزاحمت كه دارای نور،دماو فضای مناسب باشدنیز می تواند برای مطالعه مورد استفاده قرار گیرد. محل نشستن فرد نیز بایستی نه خیلی راحت باشد و نه ناراحت كننده(ذاکری نژاد،1387).

یادگیری

از مهمترین موارد در مطالعه، یادگیری مطالب است.

یادگیری به دوصورت انجام می شود: مستقیم و غیرمستقیم.

یادگیری مستقیم، یعنی شخص مطلبی را می خواند و به ذهن می سپارد و در زمانی كه نیاز دارد آنها را از قفسه های ذهن خود خارج نموده، مورد بهره برداری قرار می دهد.

یادگیری غیرمستقیم، یادگیری فرد از رفتار و كردار و آثار به جا گذاشته شده از دیگران را شامل می شود. در اینجا برای یادگیری بهتر چند روش كه یادگیری را آسان تر و ماندگاری در حافظه را طولانی تر می کند،ذكرشده است:

1) مطالبی كه قرار است مطالعه كنید، ابتدا بطور كلی مرور كرده و عناوین، سرفصل ها و تیترهای درشت را مورد توجه قرار دهید.در مورد اینكه در آن فصل راجع به چه مطلبی بحث شده فكر كنید، چون ذهن انسان وقتی در مقابل سوالی قرار می گیرد كنجكاو شده و آمادگی پیدا می كند تا مطلب را بهتر و راحت تر بپذیرد….

2) در حاشیه و كنار قسمتهای مهم علامت گذاری نموده و نكات مهم را بین پرانتز یا گیومه قرار دهید،یااینكه عناوین اصلی را روی كاغذ بنویسید. از خط كشیدن زیر سطور پرهیز نمایید.

3) در هنگام مطالعه برای خودتان ،یادداشت برداری نمایید. توصیه می شود برای یادداشت برداری از فیش های تحقیق استفاده نمایید. مطالب را به زبان خود خلاصه نویسی كرده و آنها را برای خودتان بیان كنید.

4) به یاد داشته باشید كه مطالب خوانده شده، برای آنكه خوب در حافظه جای بگیرند، نیاز به زمان دارند.

5) علت عمده فراموشی تداخل آموخته های قبلی است، به این صورت كه اگر مطلبی را بخوانید و بلافاصله شروع به خواندن مطلب دیگری كنید، مطلب دوم در مطلب قبلی تداخل ایجاد خواهد كرد. در صورت امكان پس از یادگیری یك مطلب حتما استراحت كنید. بكار بردن آموخته ها در موقعیتهای مناسب، باعث می شود تا كمتر فراموش شوند.

6) هنگام مطالعه، سوالاتی را برای خود مطرح نموده و سعی كنید پاسخ آنها را در بین مطالب پیدا كنید، بهتر است این سوالات در جایی یادداشت شود.

7) آموخته های خود را بكار ببرید. كسانی كه آموخته های خود را در موقعیتهای مختلف بكار می برند و از آنها استفاده می كنند كمتر به فراموشی گرفتار می شوند.

8) سعی كنید از نقشه ها، تصاویر و نمودارها حداكثر استفاده را ببرید و آنها را به دقت مطالعه كنید.

9) آرامش فكری داشته باشید و عوامل مزاحم را حذف نمایید، منظور این است كه افكار بی‌فایده، كشمكشهای درونی با دیگران و نشخوارهای ذهنی آزاردهنده را به هنگام مطالعه كنار بگذارید.(ذاکری نژاد،1387).

پنج روش مطالعه

1) خواندن بدون نوشتن:واندن بدون نوشتن روش نادرست مطالعه است.مطالعه فرایندی فعال وپویا است وبرای نیل به این هدف باید از تمام حواس خود برای درک صحیح مطالعه استفاده کرد.باید با چشمان خود مطالب را خواند، باید در زمان مورد نیاز مطالب را بلند بلند ادا کرد و نکات مهم را یادداشت کرد تا هم با مطالب مورد مطالعه درگیر شده و حضوری فعال وهمه جانبه در یادگیری داشت و هم در هنگام مورد نیاز،خصوصاً قبل از امتحان ، بتوان از روی نوشته ها مرور کرد و خیلی سریع مطالب مهم را مجدداً به خاطر سپرد.

2) خط کشیدن زیر نکات مهم: این روش شاید نسبت به روش قبلی بهتر باشد ولی روش کاملی برای مطالعه نیست چرا که در این روش بعضی از افراد به جای آنکه تمرکز و توجه به روی یادگیری و  درک مطالب داشته باشند ذهنشان معطوف به خط کشیدن زیر نکات مهم می گردد.حداقل روش صحیح خط کشیدن زیر نکات مهم به این صورت است که ابتدا مطالب را بخوانند و مفهوم را کاملاً درک کنند سپس زیر نکات مهم خط بکشند نه آنکه در کتاب به دنبال نکات مهم بگردند تا زیر آن خط بکشند.

3) حاشیه نویسی: این روش نسبت به دو روش قبلی بهتر است ولی باز هم روشی کامل برای درک عمیق مطالب و خواندن کتب درسی نیست ولی می تواند برای یادگیری مطالبی که از اهمیتی چندان برخوردار نیستند مورد استفاده قرار گیرد.

4) خلاصه نویسی:در این روش شما مطالب را می خوانید و آنچه را که درک کرده اید به صورت خلاصه به روی دفتری یادداشت می کنید که این روش برای مطالعه مناسب است و از روشهای قبلی  بهتر می باشد چرا که در این روش ابتدا مطالب را درک کرده سپس آنها را یادداشت می کنید اما باز هم بهترین روش برای خواندن نیست.

5)کلید برداری:کلید برداری روشی بسیار مناسب برای خواندن و نوشتن نکات مهم است.در این روش شما بعد از درک مطالب،به صورت کلیدی کوتاه ترین،راحت ترین، بهترین و پرمعنی ترین کلمه ای است که با دیدن آن، مفهوم جمله تداعی شده و به خاطر آورده می شود (سایت پزشکان بدون مرز،1385 ).         7-شیوه های صحیح مطالعه

شیوه صحیح مطالعه،چهار مزیت عمده زیر را به دنبال دارد:

1 )زمان مطالعه را کاهش می دهد.

2)  میزان یادگیری را افزایش می دهد.

3)مدت نگهداری مطالب در حافظه را طولانی تر می کند.

4)خاطر سپاری اطلاعات در حافظه را طولانی تر می کند.

برای داشتن مطالعه ای فعال و پویا نوشتن نکات مهم در حین خواندن ضروری است تا برای مرور مطالب ، دوباره مطالب را نخوانده و در زمانی کوتاه از روی یادداشت های خود مطالب را مرورکرد (سایت پزشکان بدون مرز ،1385).

شرایط مطالعه

شرایط مطالعه ، مواردی هستند که با دانستن، به کارگیری و یا فراهم نمودن آنها، می توان مطالعه ای مفیدتر با بازدهی بالاتر داشت و در واقع این شرایط به ما می آموزد که قبل از شروع مطالعه چه اصولی را به کار گیریم، در حین مطالعه چه مواردی را فراهم سازیم، چگونه به اهداف مطالعاتی خود برسیم وبا دانستن آنها  می توانیم با آگاهی بیشتری درس خواندن را آغاز کنیم و مطالعه ای فعال تر داشته باشیم:

1) آغاز درست:براي موفقيت در مطالعه، بايد درست آغاز كنيم.

2) برنامه ریزی:یکی از عوامل اصلی موفقیت ،داشتن برنامه ای منظم است.

3) نظم وترتیب:اساس هر سازمانی به نظم آن بستگی دارد.

4) حفظ آرامش:آرامش ضمیر ناخوداگاه را پویا و فعال می کند.

5) سلامتی و تندرستی:عقل سالم در بدن سالم است.

6) تغذیه مناسب:تغذیه صحیح نقش مناسبی در سلامتی دارد.

7) خواب کافی:خواب فراگیری و حافظه را تقویت می کند.

8) درک مطلب: درک مطلب آنچه در حافظه بلند مدت تقویت می شود(سایت پزشکان بدون مرز1385).

تاثیرات مطالعه

مطابق تحقیقات و بررسی ها پنج تأثیر عمده از مطالعه بدست آمده است که عبارتند از:

1) عامل وسیله ساز: یعنی آشنایی و شناخت کاملی از مشکلات واقعی و داشتن صلاحیت کامل برای روبرو شدن با مشکلات.

2) تأثیر در شخصیت و ایجاد شخصیت جدید.

3) تأثیر در بحث و استدلال.

4)تأثیردر آسودگی خاطر: یعنی رهایی از افکار و عقاید بخصوص از طریق مطالعه منابعی که آن طرز فکرها و عقاید قبلی را تعدیل یا تغییر داده انسان را به آرامش خاطر می رساند.

5)تأثیر در زیبایی: یعنی کسب تجارب زیبایی شناسی از طریق:ادبیات،هنر و….

تأثیرات مطالعه در زیبایی را در موارد زیر می داند:

– افزایش میزان درک و فهم از طریق کشف معانی عمیق یک نوشته

– بالا بردن سطح آگاهی نسبت به اهداف زندگی و فلسفه و حاکم بر آن، از طریق شریک شدن در احساسات و تجربیات و طرز فکر دیگران.

– بهره گیری بیشتر از استعدادهای شخصی از طریق برانگیختن افکار،ادراکات و احساسات و…می باشد(نمایه،1389)

مطالعه وکتابخوانی

کودکان ونوجوانان برای آمادگی جهت زندگی آینده به علم وآگاهی در زمینه های گوناگون نیاز دارند ومطالعه کتاب این امکان را به آنان می دهد که سیاهی جهل و نادانی را ازخود دور کنند و به سوی سعادت                                                                                                                                                                                                                                                           وخوشبختی قدم بردارند .آنان در هر زمینه ای که نیاز به اطلاعات داشته باشند می توانند از کتاب بهره گیرند و هر چه بیشتر مطالعه کنند نیر از آگاهی زیادتری برخوردارمی شوند و در زندگی آینده شان تأثیرات مثبت و مؤثری می گذارد.

باطرح سؤال زیر به نزدکودکان اشاره می کنیم:

1) مطالعه راهی برای پیشرفت تحصیلی کودکان است.

2) مطالعه زمینه ای برای تفکر وپرورش خلاقیت کودکان است .

3 ) مطالعه پیوند اندیشه خواننده با نویسنده و همچنین پیوند با علم اندیشمندان و خردمندان.

4 ) مطالعه زمینه ای برای پند آموزی از تجارت دیگران است .

5 ) مطالعه راهی برای آموزش غیر مستقیم راه و رسم زندگی به مخاطبان است .

6 ) مطالعه راهی برای غنی سازی اوقات فراغت است .

یکی از عوامل مهم در سرعت بخشیدن به خواندن و مطالعه کودکان تلویزیون است . بچه هایی که از کودکی تلویزیون تماشا می کنند به وسیله آن حرفهای بزرگسالان را می شنوند و بیشتر وقت ها برنامه های بررگسالان را می بینند و چون بچه ها در سن قبل ازمدرسه تلویزیون تماشا می کنند این خود دلیلی برای خوانندن کلماتی است که روی صفحه تلویزیون می بینند . (حسین سیدی 1372،به نقل از علی شرفی1389).

پژوهشهاي مرتبط در اثر بخشي راهبرد هاي يادگيري :

عطار و سيف (1388)، در پژوهشي دريافتند: اموزش راهبردهاي يادگيري ومطالعه فراشناختي برانگيزش پيشرفت وپيشرفت تحصيلي  دانش اموزان دختر دوره متوسطه تاثير مثبت دارد.

سيف وشقاقي تاثير آموزش راهبرد هاي يادگيري ومطالعه بر ميزان يادگيري دانشجويان دانشگاه پيام نور را مورد بررسي قرار دادند كه نشان داد:  آموزش راهبردهاي يادگيري ومطالعه ،يادگيري دانشجويان را در هنگام خواندن ومطالعه ي كتاب هاي درسي افزايش مي دهد،اما نوع آموزش (حضوري يا نيمه حضوري) راهبردهاي بالا در ميزان يادگيري تاثير متمايزي ايجاد نمي كند.

در پژوهشي كه حقاني وخديوزاده درباره ي تاثير دوره ي آموزش كارگاهي مهارت هاي مطالعه ويادگيري بر راهبردهاي مطالعه ويادگيري دانشجويان استعدادهاي درخشان انجام دادندبه اين نتيجه رسيدند كه شركت در يك دوره آموزشي كارگاهي مهارت هاي مطالعه بر راهبردهاي مطالعه ويادگيري دانشجويان استعدادهاي درخشان تاثيرمثبت داشت ومهارت هاي فكري وراهبردهاي ذهني كه دانشجويان در مطالعه ويادگيري از آنان استفاده مي كنند،قابل آموزش ويادگيري هستند ومي توان راهبرد هاي يادگيري دانشجويان را از طريق آموزش اصلاح نمود.

تمرکز حواس هنگام مطالعه و روشهای تقویت آن:

انسان ، به سبب ویژگیهای بی نظیرش در میان همه موجودات ، عنوان اشرف مخلوقات را به خود اختصاص داده است. او استعداد خاص تفکر و یادگیری دارد که به او اجازه می دهد اعمال خاص انجام دهد . نتایج اعمالش را پیش بینی و ارزیابی کند .تغییر و تحولات گوناگون و سریعی را در عرصه علم و فناوری به وجود آورد. آنچنان که به قول تافلر دنیا را به دهکده ای تبدیل کند که اطلاعات را در سریع ترین زمان ممکن از قاره ای به قاره دیگر انتقال دهد .

بنابراین بر اثر پیشرفت سریع و غیر قابل انتظاری که در قلمرو دانش و فناوری طی چند قرن اخیر نصیب انسان شده است حجم اطلاعات و دانسته های بشری روز به روز به طور سر سام آوری در حال افزایش است. بر دانش آموزان و دانشجویان لازم است که هرچه سریعتر خود را با این تغییر و تحولات همگام سازند. در این راستا، بسیاری از دانش آموزان و دانشجویان کوشش زیاد می کنند . بسیار مطالعه می کنند اما به دلیل عدم توانایی در تمرکز حواس، هنگام مطالعه نمی توانند به نتیجه د لخواه دست یابند.

تمرکز در لغت یعنی تراکم ، فشردگی مجموعه، چکیده، تمرکز در اصطلاح یعنی حفظ و نگهداری توجه و تمرکز حواس ، روی موضوعی معین ، بدون تمرکز حواس ، یادگیری مثمر ثمر نخواهد بود . بنابر این همه افراد توانایی تمرکز دارند و چون تمرکز نسبی است یعنی کسی نمی تواند ادعا کند کاملا حواس پرت است ویا همیشه تمرکز حواس دارد.

تمرکز گاهی ساده است و گاهی مشکل. تمرکز در موضوع هایی که نیاز به تفکرو تجزیه و تحلیل دارند مشکل و تمرکز در موضوع هایی که جنبه ی تفریحی و سرگرمی دارند ، بسیار آسان است.

۱_تمرکز حواس:

یعنی عوامل حواس پرتی را به حد اقل رساندن… تمرکز هر شخص به نسبت کاهش عوامل حواس پرتی او افزایش می یابد و بنا به تغییرات موقعیت ذهنی و محیطی او تغییر می کند . بیشتر افراد گمان می کنند که تمرکز یک امر ذاتی و تغییر آن ناممکن است ، در حالی که تمرکز یک امر اکتسابی است و باید هر روز پرورش و جهت داده شود و هر کس با هوش عادی خود می تواند به آن دست یابد. پس برقراری تمرکز حواس به میزان کاهش عوامل حواس پرتی بستگی دارد . یعنی هر چه عوامل مزاحم و مخل تمرکز بیشتر باشند توانایی حفظ تمرکز حواس کمتر است و بر عکس. لذا حواس پرتی ؛ یعنی خارج شدن از روند مطالعه یا جریان کا ری و فرو رفتن در افکار و تخیلات و یا انجام کار دیگر.

منشاء حواس پراگندگی:

حواس پرتی یا منشاء ذهنی و درونی دارد و یا منشاء بیرونی و محیطی

حواس پرتی درونی و ذهنی: عبارت است از اشکالات فکری انسان و اندیشه هایی که موانعی بر سر راه توجه دقیق به مطالعه و تمرکز حواس ایجاد می کنند. این موقع شامل مواردی از قبیل: درد، رنج، غم وغصه ، نگرانی، گرسنگی و تشنگی ، سردی و گرمی ، ترس و خشم و شادی ، سردرد و … می باشد

حواس پرتی بیرونی و محیطی:

آنچه که به محیط پیرامون فرد ارتباط پیدا می کند و یا تحریکات غیر عادی که توسط حواس مختلف انسان ایجاد می شوند مانند نور شدید و نور ضعیف ، صداهای ناهنجار، روشن بودن رسانه ای صوتی و تصویری و نظایر اینها ممکن است فرایند تمرکز حواس را با اشکال مواجه کنند. رهایی از حواس پرتی و ایجاد تمرکز حواس در افراد مختلف ، متفاوت است و به حالت درونی ، تجربه ها مکان و موقعیت آنها بستگی دارد. . برخی از افراد اظهار می دارند که من آدم کاملا حواس پرتی هستم و برخی دیگر می گویند نمی توانم تمرکز حواسم را به روی کاری حفظ کنم . در حالی که این تفکر غلط است و هیچ کس نباید خود را فردی کاملا حواس پرت یا فاقد تمرکز حواس بداند بلکه بهتر است وقتی که تمرکز حواس فردی دچار اختلال شد ، بگوید در این لحظه و در محیط فعلی حواس پرتی من بیشتر و میزان تمرکزمن کمتر است. لذا حواس پرتی بیشتر علل درونی دارد و به طبیعت خود فرد، ویژگیها، حالات روحی و روانی، و عادات فردی بستگی دارد.بی شک حواس پرتی بیرونی آسانتر از عوامل حواس پرتی درونی بر طرف می شود .پس می توان بدون توجه به عوامل محیطی مانند : سرو صدای زیاد، شلوغ بودن محیط و حتا داخل موترسرویس و هنگام مسافرت تمرکز حواس خود را حفظ کرد . اما نمی توان در حال گرسنگی و یا تشنگی شدید نگرانی و ناراحتی دگرگونی فکر و اندیشه با تمرکز مطالعه کرد و یا کار دیگری را با تمرکز انجام داد و مطالعات و یا تجربیات زیادی این موضوع را تائید کرده است که یک انسان می تواند در محل پر سرو صدا و نا آرامی با تمرکز و توجه کافی مطالعه کند.

روشهای تقویت تمرکز حواس:

تمرکز حواس هنگام مطالعه کلید اصلی و اساسی درک و فهم مطالب است. و کلید اساسی تمرکز حواس استفاده از روشهایی است که باعث تقویت و پرورش ومهارت در برقراری تمرکز حواس هنگام مطالعه می شوند. بنا براین بدون تمرکز حواس ممکن است درک و فهم مطلبی که فقط یک ساعت وقت لازم داشته باشد ، ساعتها وقت بگیرد اما به خوبی فهمیده نشود و امر مطالعه بی فایده است و اثر مثبتی نخواهد داشت. لذا کاربرد روشها و فنونی که به خواننده کمک می کند تا هنگام مطالعه فعال باشد ، تمرکز حواس را تقویت و مهارت فرد را در ایجاد تمرکز حواس هنگام مطالعه افزایش می دهد این روشها عبارتند از:

آمادگی برای مطالعه:

برای شروع مطالعه ، ابتدا بایستی خود را از جهات گوناگون آماده کرد، زیرا حداکثر آمادگی ، مقدمه ای برای علاقمندی به مطالعه، ایجاد تمرکز حواس و یادگیری بهتر می باشد. منظور از آمادگی پیدایش تمام شرایطی است که شخصی را قادر می سازد تا با اطمینان به موفقیت و اعتماد به نفس، به تجربه خاصی بپردازد .

آمادگی بدنی:

به رشد و تکامل طبیعی بدن ، تندرستی و نداشتن نقصهای بدنی مربوط است. گاهی وجود بیماریهایی مانند زخم معده، میگرن، سردرد و نظایر اینها باعث از بین رفتن تمرکز حواس و مانع مطالعه فرد می شود و فرد تا به دست آوردن تندرستی کامل قادر به برقراری تمرکز حواس و مطالعه ثمر بخش نیست و انگیزه کافی هم برای مطالعه ندارد

آمادگی ذهنی:

 آمادگی ذهنی را می توان از خصوصیاتی نظیر رشد گویای سالم ، قدرت تفسیرو تعبیر اشکال ، توانایی درک همانندیها و نا همانندیها میان کلمات و … شناخت دانست .

آمادگی اجتماعی:

به ماهیت و وسعت تجارب فرد بستگی دارد که می توان آنرا با تجربه و تحلیل زمینه خانه و خانوادگی ، محیط وسیع اجتماعی که او در آن تجربه اندوخته است و تربیت پیشین او تعیین کرد.

آمادگی روانی:

آمادگی روانی به شکل پیچیده ای با رشد و تکامل بدنی ، ذهنی و اجتماعی آمیخته است . خستگی، بی قراری ، بی تابی، کوتاهی زمان، دقت نداشتن تمرکز در مطالعه ، واکنشهای منفی نسبت به خود و دیگران ، ضعف اعتماد به نفس و نظایر آنها همگی نشانه نبودن آمادگی روانی ، بدنی ،ذهنی و اجتماعی دانش آموزان و دانشجویان ، اجرای برنامه های آموزشی ، تمرکز حواس و فرایند یادگیری را آسانتر و مطلوبتر می کند

-داشتن علاقه به مطالعه:

تمرکز حواس هنگام مطالعه و روشها تقویت آن (مجموعه مقالات آمادگی آزمون دستیاری)

مطالعه ثمر بخش از دو عامل متاثراست: یکی علاقه نسبت به مطالب خواندنی ، دیگر کاربرد ماهرانه فنون مطالعه نسبت به مطلب خواندنی سبب می شود تا شخص به مطالعه بیشتر بپردازد ، مطالعه بیشتر منجر به بهتر شدن فنون مطالعه می شود ، کاربرد فنون بهتر ، مطالعه را آسانتر ، سریعتر و لذت بخش تر می سازد؛ در نتیجه علاقه خواننده نسبت به مطالعه افزایش می یابد. پس تا زمانی که فرد تمایل یا علاقه به انجام کاری نداشته باشد نمی تواند برانگیخته شود. لذا وقتی خواننده به موضوعی علاقه مند می شود، خود به خود بر آن تمرکز می کند، بیشتر دقت می کند و به راحتی مطالب را به حافظه می سپارد و بعدا هم خیلی راحت به خاطر می آورد .پس ازعلاقه پیدا کردن نسبت به مطالب، گام بعدی تعیین هدف مطالعه است زیرا هدف زیر بنای انجام کاری است و به فعالیت انسان جهت و نیرو می دهد . هدف ارزشمند، فرد را به خواستن و طلب کردن وادار می کند و نیروی لازم را برای فعالیت در وی بوجود می آورد وسبب پیدایش تمرکز در او می شود . لذا هر فرد برای مطالعه باید هدف مشخصی داشته باشد. زیرا تعلیم و تربیت علم اهداف است و همه بر این باورند که بدون داشتن هدف، یادگیری کاری بس دشوار و غیر ممکن است» همانطور که فرانکین معتقد است انسان بدون هدف مانند گلوله ای است که بدون هدف شلیک می شود . علاوه بر آن مطالعه بدون هدف یکی از عادات غلط مطالعه بشمار می رود .

تعیین زمان و مکان مطالعه:

یکی از راه های برقراری تمرکز حواس این است که مطالعه در آن ساعت از روز انجام گیرد که برای فرد مناسبتر است. اما تعیین مناسبترین زمان برای مطالعه کاری دشوار است و به عادات فردی بستگی دارد. برخی افراد عادت دارند تا نیمه های شب بیدار بمانند و با استفاده از سکوت و آرامش شبانه با خیالی راحت و آسوده مطالعه کنند برخی دیگر عادت دارند شب زود بخوابند و صبح زود از خواب بیدار شوند وبه مطالعه بپردازند. با این توصیف تعیین زمان و مقدار مطالعه باعث آگاهی از تمام زمینه مطالعه ، برقراری تمرکز حواس، عدم سردرگمی، جلوگیری از اتلاف وقت و انرژی و فهم بهتر مطالب می شود.

وا لتر پارک در کتاب خود به نام چگونه درس بخوانیم؟» چنین می نویسد: موفقیت یا عدم موفقیت شما در تحصیلات دانشگاهی ، مستقیما به این امر بستگی دارد که چگونه از وقت خود استفاده می کنید ؟ موفقیت در دانشگاه و البته در مقاطع تحصیلی پایین تر نیز بستگی به استفاده اشتباه از زمان دارد .» محیط آشنای یک اتاق مشخص، در حین مطالعه موجب انصراف کمتر و تمرکز بیشتر حواس می شود ،زیرا لوزم آن اتاق هر روز پیش چشم شما است و کمتر توجهتان را به خود جلب می کند . به علاوه اگر هر روز به وقت مطالعه در اتاق معینی بودید کم کم ذهنتان عادت می کند که به محض رسیدن به آن اتاق آماده تمرکز حواس و فراگیری شود. » بنا براین ثابت بودن مکان مطالعه و مشخص بودن آن به علت دسترسی به آن و فراهم بودن وسایل مورد نیاز از قبیل کتب درسی ، دفاتر، کتاب لغت، خط کش، قلم و نظایر آن جهت مطالعه موجب تمرکز حواس بیشتر و آمادگی ذهنی هنگام مطالعه می شود. پس یکی از بهترین راه های برقراری تمرکز اختصاص دادن یک اتاق مجهز به آنچه لازم دارید ، در موقع مطالعه است. این اتاق خیلی زود مناسب تمرکز و یادگیریتان شده و کار شما را به طور خودکار راحت تر می کند و بعد برایتان یک عادت مفید می شود. برای داشتن تمرکز به هنگام مطالعه ابتدا باید خود را از دنیای خارج جدا کنید و محیط مناسبی برای مطالعه بر گزینید . چنین محیطی باید آرام، روشن و دارای هوای مناسب باشد. هیچ چیز به اندازه سر و صدا ، خسته کننده و مانع تمرکز حواس نیست. ایجاد محیط کار مناسب، به دلیل ایجاد آرامش و شرایط مناسب اهمیت دارد و زمینه ای است برای تمرکز و دقت» یادبگیر که بگویی نه»:

زمانیکه تصمیم گرفتید باید مطالعه کنید اما دوستان یا هم اتاقی های شما در خواست می کنند که دور هم جمع شوید ؛ هنر گفتن نه» را در خود تقویت کنید . اگر این اراده در شما ضعیف است ، می توانید روی در اتاق مطالعه خود بنویسید مزاحم نشوید» اگر موفق نشدید می توانید کارهای دیگری انجام دهید که نشان دهد شما دوست ندارید که کسی باعث از هم گسیختن افکار شما شود».

ترک افکار منفی و داشتن افکار مثبت:

مطالعه عمیق و یادگیری ثمر بخش وقتی حاصل می شود که فرد تصور مثبتی از خود داشته باشد و به خود اعتماد کند . زیرا اعتماد به خود در موفقیت مؤثر است و مهارت را بیشتر و نیرو را افزایش داده و مغز را سالمتر می کند . وقتی می خواهید کاری انجام دهید از گفتن کلماتی همانند : نمی خواهم ، نمی دانم، نمی توانم بپرهیزید. جمله این کار محال» است را از دفتر زندگی خود خط بزنید ، ترس و بدگمانی و بی ارادگی را از ذهن خود دور کنید . هرگز به خویشتن اجازه ندهید که هیجانات و افکار منفی شما را در خود غرق سازد و تمرکز حواس شما را مختل کند. اعتماد به نفس داشته باشید و پیوسته به نزد خود تکرار کنید که قادر به انجام کار هستم ، می توانم انجام دهم و باید انجام دهم . بدین طریق تفکر مثبت را در خود پرورش دهید. قوی بودن اعتماد به نفس احساس شعف و شادی را در شما بوجود می آورد و در حالت شادمانی از تمرکز حواس خوبی برخوردارید. بهتر فکر می کنید، بهتر مطالعه می کنید و نتیجه کارتان بهتر می شود.

مارگریت کوربت می نویسد انسان در بحر اندیشه های خوشایند حافظه بهتری پیدا می کند و ذهن در حالت آرامی قرار می گیرد و میل به یادگیری را در خود بوجود می آورد» لذا خود پنداری مثبت مهمترین کمک برای تمرکز و یادگیری است اگر بتوانیم تصورات غلط ومنفی را از ذهن خود دور نموده و تصورات مثبت را جایگزین کنیم ، می توانیم علاقه به مطالعه و یادگیری را در خود ایجاد کنیم چرا که علاقه به مطالعه شرایط اصلی و اساسی ایجاد تمرکز حواس به هنگام مطالعه است .آلفردآدلر روانشناس مشهور ، در دوره جوانی در درس ریاضی بسیار ضعیف بود. معلمش این موضوع را با والدینش در میان گذاشت آنها باور کردند که آد لر در درس ریاضی ضعیف است ، آدلر هم این موضوع را پذیرفته بود . یکی از روزها که معلم مسئله ای را روی تخته نوشته بود و شاگردان کلاس از حل مسئله عاجز مانده بودند ، آدلر جواب مسئله را پیدا کرد ، پای تخته رفت و در میان حیرت همگان مسئله را حل کرد . فهمید که توانایی درک و فهم مطالب درس ریاضی را دارد ، استعدادش را باور کرد، تصورات مثبت را جایگزین تصورات منفی کرد و از آن به بعد یکی از دانش آموزان ممتاز درس ریاضی شد

طرح سئوال:

طرح سئوال یکی از شیوه های مطالعه دقیق و فعالانه است که در تمام اوقات مطالعه، مفید است. طرح سئوال پیش از مطالعه دقیق، فرد را وادار می کند تا به طور فعالانه و با تمرکز و دقت کافی و با انگیزه و علاقه به مطالعه بپردازد . طرح سئوال هنگام مطالعه یکی از روشهایی است که خواننده را فعال و به طور عمقی او را در گیر مطالعه می کند وسبب برانگیختن جدیت و تلاش وی به هنگام مطالعه می شود و فرد برای یافتن پاسخ به سئوالات بایستی تمرکز حواس خود را حفظ نماید ، زیرا در هنگام مطالعه ، نمی توان بدون تمرکز پاسخ سئوالات را پیدا کرد. بعد از خواندن مطالب با طرح سئوال می توان میزا ن فراگیری خود را ارزش یابی نموده و به نقاط قوت و ضعف خود پی برد و سبب ایجاد نظر انتقادی نسبت به مطالب در فرد می شود. خواننده در مطالعات بعدی برای از بین بردن نقاط ضعف خود با دقت و تمرکز بیشتری مطالعه می کند.

– آگاهی از شیوه های صحیح مطالعه و یادگیری:

برخی از والدین به طور مدام به فرزندان خود می گویند درس بخوانید، مطالعه کنید، ولی هرگز نمی گویند چگونه مطالعه کنید و روشهای صحیح مطالعه را نمی دانند» بنابر این آگاهی از شیوه های صحیح مطالعه و یادگیری چون:تند خوانی ، عبارت خوانی، خواندن اجمالی ، خواندن تجسمی، و … به خواننده کمک می کند تا تمرکز حواس خود را هنگام مطالعه حفظ نمایند

تند خوانی:

تند خوانی باعث توجه و تمرکز بیشتر و فهمیدن مطالب و در نتیجه باعث یادگیری بهتر می شود . فکر و ذهن ما قادر است هزاران کلمه را در دقیقه از خود عبور دهد ولی اگر سرعت مطالعه ما پائین باشد، ذهن وقت اضافی می آورد و ناچار به این شاخه وآن شاخه می پرد و در نتیجه حواس پرتی ایجاد می شود . اما مطالعه سریع و یا تند خوانی فرصت جولان به ذهن نمی دهد و سبب برقراری تمرکز حواس هنگام مطالعه می شود.

عبارت خوانی :

عبارت خوانی یعنی خواندن عبارات و جملات به عوض خواندن کلمات . عبارات خوانی به نوع دیگری به تمرکز حواس کمک می کند از این طریق خواننده باید با سرعتی که نزدیک به سرعت اندیشیدن اوست . بخواند، اگر سرعت آنقدر کم باشد که ذهن از حالت فعال بودن باز بماند ، احساس ددگی ایجاد می شود و چیزهای دیگری ذهن فرد را مشغول می کند و از روند مطالعه خارج می شود . بنا بر این اگر سرعت خواندن با سرعت اندیشیدن هماهنگ باشد باعث افزایش تمرکز حواس می شود.

خواندن اجمالی:

روش خواندن اجمالی مبتنی است بر یک نمونه گیری سریع از نکات اساسی و صرف نظر کردن از جزئیات، در این روش خواننده مطالب را سازمان بندی می کند ، آنگاه هدف از مطالعه خود را مشخص نموده و مقدار زمان مطالعه و میزان دشواری کتاب را تخمین می زند و سپس از طریق سئوال کردن کنجکاوی ، علاقه، دقت و تمرکز حواس فرد ، افزایش میابد.

خواندن تجسسی:

منظور از روش تجسسی طرح انواع سئوالات جزئی و کلی و مطالعه عمیق و اثر بخش در جهت دست یافتن به پاسخ این سئوالات است … کسی که به دنبال چیزی می گردد به احتمال بیشتری آن چیز را پیدا می کند لذا هدف خواندن تجسسی افزایش دامنه تمرکز و درک عمیق تر معانی است . به همین دلیل خواندن تجسسی تمرکز حواس و علاقه فرد را افزایش می دهد و به او کمک می کند تا مطالب دشوار را تجزیه و تحلیل نموده و آنها را بهتر بفهمد. فهمیدن مطالب موجب تحکیم آنها در حافظه می شود پس خواندن تجسسی برای غلبه بر تنبلی ، حالت کسلی، پرتی حواس، از طریق تحریک حس کنجکاوی و شرکت فعالانه در مطالعه به کار می رود.

– جدیت در مطالعه:

به محض نشستن پشت میز مطالعه خواندن را با جدیت شروع کنید ، چرا که اگر سریع مشغول به کار مطالعه شوید ، تمرکز حواس زود به دست می آید این ضرب المثل چینی را به یاد داشته باشید که: فتح ستارگانی که هزاران فرسنگ از ما دور هستند با بر داشتن قدم اول امکان پذیر است» شک و تردید حاصلی جز حواس پرتی یا انحراف حواس و تسلیم به تخیلات واهی ندارد ، اجازه ندهید چیزی جز مطالعه ذهن شما را مشغول کند . با خود تصمیم بگیرید تا مقدار زمانی را برای مطالعه مشخص کنید و خود را به مدت زمانی خاص محدود کنید . در این زمان از مطالعه دست نکشید ، به مطالعه ادامه دهید ، اما زمان مطالعه را طولانی نکنید بیهوده وسواس به خرج ندهید ، بهانه تراشی نکنید به خود تلقین کنید که فرد با اراده ای هستید و می توانید هر درسی را به خوبی یاد بگیرید. جدی باشید و با علاقه و انگیزه مطالعه کنید تا هنگام مطالعه دچار حواس پرتی نشوید.

استفاده از رهنما:

یکی از شیوه های برقراری تمرکز حواس، استفاده از یک رهنما چون ؛ انگشت سبابه، مداد و … به هنگام مطالعه است . زیرا استفاده از یک رهنما هنگام مطالعه باعث تمرکز حواس بهتر ، افزایش سرعت مطالعه، عادت به روان خواندن، جلوگیری از برگشت دوباره خوانی و اتلاف وقت و جلوگیری از خستگی چشم و ذهن می شود.

خط کشیدن زیر مطالب مهم:

استفاده از این روش یکی از شایعترین راهبردی است که اغلب دانش آموزان و دانشجویان از آن استفاده می کنند.

لذا هنگام مطالعه باید با استفاده از یک مداد ، ایده ها و مطالب مهم و اساسی را علامتگذاری نمود. زیرا برای مشخص نمودن ایده ها و مطالب مهم و اساسی و خط کشیدن زیر آنها لازم است با تمرکز حواس و دقت خاصی به مطالعه مشغول شد. پس خط کشیدن زیر مطالب مهم باعث برقراری تمرکز حواس و جلوگیری از حواس پرتی می شود

یاداشت برداری هنگام مطالعه:

یاداشت برداری نوعی تکرار درس است که هم سبب تمرکز حواس و هم موجب بیشتر به خاطر سپردن مطالب می شود . یاداشت برداری خوب ، کاری جدی و فعال است که با اندیشیدن ملازمه دارد ، لذا برای یاداشت برداری باید هنگام مطالعه فعال بود و لازمه فعال بودن ، داشتن تمرکز حواس است و برای برقراری تمرکز حواس جهت نوشتن ، هماهنگی چشم و مغز به منزله نوعی یادگیری تجسمی چند بعدی با قدرتی بی نظیر است که تمرکز حواس را تقویت نموده و فهم مطالب و سرعت یادگیری را افزایش می دهد.

غلبه بر موانع تمركز حواس:

دل زدگي، بي علاقگي، در خواب وخيال رفتن هنگام مطالعه،  و حواس پرتي همگي سبب كاهش تمركز حواس مي شوند . بدون تمركز حواس مطلبي كه درك وفهم آن يك ساعت طول مي كشد، ممكن است چندين ساعت وقت بگيرد وبه خوبي فهميده نشود.

كارهايي مثل سوال كردن خواننده از موضوع كتاب، علامت گذاري، وحاشيه نويسي، ربط دادن مطالب كتاب با ساير اطلاعات مي تواند از حواس پرتي جلوگيري كند. همچنين عبارت خواني به تمركز حواس كمك مي كند. از طريق عبارت خواني خواننده با يك سرعتي كه نزديك به سرعت انديشيدن اوست می خواند. اگر سرعت مطالعه آنقدر كم باشد كه ذهن از حالت فعال بودن باز بماند،  فرد احساس دل زدگي مي كند. راه ديگر مقابله با حواس پرتي اين است كه هنگام مطالعه يك تكه كاغذ در دسترس قرار دهيم وهر گاه مشكلي ذهن ما را اشغال كرد فوري يكي دو كلمه در مورد آن بر روي كاغذ بنويسيم و زماني راكه تصميم داريم به آن مشكل رسيدگي كنيم يادداشت كنيم(همان).

 نقش والدین در مطالعه و کتابخوانی کودکان

همان طور که همه می دانیم شخصیت هر فرد از همان ابتدای تولد پایه ریزی می گردد، پس بسیار شایسته است که از بدو شکل گیری شخصیت کودک،او را با یکی از راهکارهای به تکامل رسیدن آشنا کرد.

با توجه به اینکه شخصیت کودک در خانواده شکل می گیرد و او تمام سالهای اولیه زندگی را همراه والدینش میگذراند، بنابراین نقش آنها در رشد و تکامل کودک بسیار مهم است. با توجه به اینکه انسان موجودی کمال گرا است و برای پیشرفت در عرصه های مختلف زندگی نیاز به شناخت نسبتاًکاملی از خود و جامعه دارد.کتاب و مطالعه عاملی برای شناخت و رشد دینی ،فرهنگی،اخلاقی و اجتماعی انسان است. با یک کتاب خوب انسان ساخته می شود،رشد می کند و برای حرکت آماده می شود حال که چنین است اگر خانواده راههای صحیح مطالعه و کتابخوانی را به کودک آموزش دهد و فرد از همان سنین کودکی به مطالعه عادت کند به رشد اخلاقی خواهد رسید. این مقاله به بررسی تاًثیروالدین در ایجاد علاقه کودکان به کتاب و کتابخوانی می پردازد.

ذهن کودک انباشته ازمجموعه ای از سوالات وندانسته هاست که برای پاسخ به آنها بزرگترین منبع اطلاعاتی که برای خود در نظر می گیردخانواده است.پس پایه گذاری این امر یعنی آشنایی باکتاب خوانی درذهن کودک ازهمان ابتدا بسیارساده ومؤثرمی باشد. خانواده به عنوان نهاد اولیه تعلیم وتربیت، نقش بسیارتاثیرگذاری دررویکرد کودکان به مطالعه دارد، به گونه ای که نقش والدین و به خصوص مادر به لحاظ برخورد و ارتباط بیشترباکودک درتقویت عادت مطالعه و ترویج کتابخوانی بی بدیل می باشد(محمدی، 1388).

برنامه ریزی برای توسعه کتابخوانی باید دقیق و مناسب انتخاب شود همانند: ایجاد امکانات مناسب در منزل، تشویق فرزندان به مطالعه، تهیه کتاب ها و مجلات مفید برای کودکان و دادن جایگاه خاص به مقوله کتاب و مطالعه درخانه را از جمله اقداماتی دانست که می تواند در ایجاد انگیزه مطالعه در کودکان مؤثرباشد .همچنین انتخاب کتاب مناسب برای کودکان قصه گویی و کتابخوانی ،آشنا کردن کودکان با مشاهیر ادب وهنر و ایجاد کتابخانه خانگی را از راهکارهای علاقه مند کردن به مطالعه دانست.

فعالیت های جنبی آموزشگاه ها  در جهت ترغیب دانش آموزان به مطالعه وکتابخوانی

1 ) ايجاد فروشگاه كتاب مدرسه: شرکتهای تعاونی مدارس محل مناسبی برای فروش کتاب هستند .اگر هر آموزشگاهی بتواند کتابهای مناسب وارزان قیمت همراه با تخفیف مناسب در اختیاردانش آموزان قراردهد می تواند میزان علاقه مندی دانش آموزان به مطالعه وکتابخوانی را افزایش دهد.

2 ) معرفی کتاب : معرفی کتاب به عنوان یک کار انگیزشی برای ترویج فرهنگ مطالعه و کتابخوانی مؤثر است . خلاصه کردن کتاب و معرفی آن در تابلو اعلانات تأثیر زیادی در تشویق دانش آموزان به مطالعه دارد.همچنین خواندن،خلاصه کتاب وذکر مشخصات آن در مراسم صبگاهی مدرسه هم می تواندانگیزه مطالعه را در دانش آموزان به وجود آورد .

3) ازجلسه های اولیاء ومربیان وآموزش خانواده به نحو مطلوب استفاده کنیم: باید به والدین آموزش داده شود که خواندن در دنیای امروز یک نیاز اساسی وبخشی از زندگی است وبه عنوان الگوی ترتیبی  فرزندان خود نقش مهمی درتشویق وترغیب آنها به مطالعه دارد.حتی مجموعه ای ازکتابهای مفید وساده به والدین معرفی کرد تا آنان نسبت به تهیه این کتابها اقدام کنند .

اگر مدرسه دارای فضای مناسبی به عنوان کتابخانه است جلسه آموزش خانواده رادر آنجا برگزار کرد ویا طوری برنامه ریزی کنیم که اولیاءاز کتابخانه بازدید کنند و در جریان فعالیت های آن قرارگیرد.

وازجمله راهکارهای جانبی دیگر می توان تیتروا اشاره داشت به :

معرفی اعضاء فعال کتابخانه های کلاس ومدرسه ،برگزاری مسابقه کتابخوانی ، برگزاری مسابقه های حضوری پرسش وپاسخ ،مطالعه را به عنوان بخشی ازتکلیف شب منظور کنیم ،ازساعت درس انشاء استفاده کنیم ، روشهای صحیح مطالعه وتندخوانی را به بچه ها آموزش دهیم ، به مجله ها ورومه های ویژه کودکان ونوجوانان اهمیت دهیم ،تهیه نشریه های دیواری را جزء فعالیت های گروهی  دانش آموزان قرار دهیم ، برگزاری جلسه هایی به همراه  دانش آموزان برای نقد وبرسی کتابها(افروز،1372،ص4).

راه کارهای ایجاد افزایش انگیزه مطالعاتی در کودکان

در زیر ایده هایی برای تشویق کودکان به مطالعه اشاره می کنیم:

1) برای بچه ها کتاب بخرید و آن را در دسترس آنها قرار دهید. بچه هایی که کتابخوان می شوند، معمولاً به خانواده هایی تعلق دارندکه کتاب و سایر ابزار مطالعه در خانه مهیا است.

2 ) خودتان هم مطالعه کنید. یکی از بهترین راه ها برای تشویق کردن بچه ها به مطالعه این است که خودتان الگوی آنها باشید.اگر بچه ها ببینند که خودتان هم کتاب می خوانید و از مطالعه لذت می  برید، احتمال اینکه آنها هم چنین عادتی پیدا کنند و این فعالیت ها را پیش بگیرند بیشتر است.

3) تلویزیون را خاموش کنید و کمی خانه را آرام کنید. خاموش بودن تلویزیون باعث می شودبچه ها به دنبا

طرح درس روزانه بلدرچین وبرزگر

طرح درس روزانه کارنیک

طرح درس روزانه نویسنده بزرگ